طبيعت زيستكره
وبلاگ محیط زیستی و جنگلداری
نويسندگان
لینک دوستان

با سلام و عرض ارادت خدمت سروران و عزیزان خودم!خوبید؟فکر می کنم شما هم صدا پای بهار را شنیده اید. طبیعت جوان می شود و درختان گلهای رنگانگ خود را برای خودنمایی به عرضه خواهند گذاشت.یکی از سنت های قدیمی در حوضه آبریز خزر(استان های شمالی کشور)در این ایان نوروز خوانی است.در این سنت آدمیان همچون درختان آماده آغاز سال و بهار می شوند. کشاورزان نیز برای سالی پربار دعا می کنند.اگر مریضی در منزل داشته باشند برای شفا او نیز دعا می کنند.حال نوروز خوانی:

در مازندران:

نوروز خوانان معمولا" پانزده روز قبل از فرا رسیدن عید نوروز به داخل روستاها می‌آیند و با خواندن اشعار در مدح امامان ترانه‌های محلی، طلیعه سال نو را به آنان مژده می‌دهند. نوروز خوانان چند نفر هستند که یک نفر اشعار را می‌خواند، یک نفر ساز می‌زند، نفر دیگر که به آن کوله کش (بارکش) می‌گویند به در خانه‌های مردم می‌رود و می‌خواند:

باد بِهارون بِیَمو / نِئروز سِلطون بِیَمو
مژده هادین دوستان رِ / گل بیَمو گلستون رِ
بهار آمد بهار آمد خِش آمد / علی با ذولفقار آمد، خوش آمد

نِئروزتان نِئروز دیگر / شِه ما رِ سال نِئ بووئه مِوارِک

صاحب خانه نیز با دادن پول، شیرینی، گردو، تخم مرغ و نخود، و کشمش از آنان پذیرایی می‌کند .

در گیلان:

نخستین روزهای اسفندماه (آفتاب حوت) «نوروز خان» ها به گیلان می آیند، خسته از راه پیمایی؛ اما با چهره ای گشاده . اینان از «رودبار محمد زمانخانی» می آیند؛ و لهجه ی خاص خود را دارند که صدایشان وقتی در کوچه ها شنیده می شود، مژده ی بهاری ست که از راه می رسد وخاکی که نفس می کشد و ساقه هائی که بیدار می شوند و زمزمه ی آرام جوبارانی که از دره های خرد می لغزند. «نوروز خوان»ها سراسر گیلان زیر پا می نهند و به نیمی از شهرک ها و روستاهای مازندران نیز می روند. اغلب اینان نخست «دوازده امام» می خوانند و بر ترجیع که می رسند، ترجیع را دو نفری تکرار می کنند. و بعد «نوروز و نوسال» می خوانند. در «نوروز و نوسال» که ترجیعش با «باد بهاران آمده» آغاز می شود، به مناسبت؛ سطرهائی در ستایش یا نکوهش «صاحبخانه» می سرایند. گاه مقدار پول ، برنج، چای یا تخم مرغی را که می خواهند؛ در شعر قید می کنند. اکنون دیگر تعداد اینان رو به کاستی می نهد. پنج نفری هستند که هنوز این شعرها را می دانند و از نخستین روزها تا پایان اسفند ماه – جلو خانه ها – می خوانند. «دوازده امام» که در زیر آورده می شود، گذشته از اینکه آهنگ خواندنش با «نوروز و نوسال» فرق می کند، شعر نیز به زبان فارسی سروده شده است. و چنین به نظر می رسد که راوی شعر را کامل نمی دانسته است. و چنین به نظر می رسد که راوی شعر را کامل نمی دانسته است. از طرفی شاید «نوروز خان» ها خود این شعر را سروده اند که در قافیه اش مانده اند! می بینیم که «کاظم» با «عالَم» ، «نام» با «زمان» و …. قافیه شده است. به هر حال …. این شعر را در جای دیگر نیافتیم تا به تطبیق دست زنم و اینک که بیشتر «مفاهیم» مورد نظر است آن به که به «صنعت شعر» (این شعر) توجه نکنیم2 : ترانه همی خوانم امام اولین را شه کشور امیرالمؤمین را وصی و جانشین یعین علی را به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز3 امام دومین هم دسته ی گل شفاعت می کند او بر سر پل حسن بابش سوار است او به دُلدل به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام سومین شاه جهان ست بود نامش حسین شاه یگانه ست محمد را به محراب می رساند به یاسین و الف لام وبه فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام چهارمین زین العابدین است گل باغ حسین اما مراد است به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام پنجمین پنجاه بلا را بگردان دور از این دولتسرا را خصوصاً هم از این دولتسرا را به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام ششمین شاه مدینه الهی نوجوانیت بد نبینه الهی نوجوانت خیر بینه گل عشرت به کام دل بچینه به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام هفتمین موسای کاظم ز نور او منور گشته عالم چو بلبل در قفس تاکی بنالم به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام هشتمین شاه خراسان بکن تلخی ی جان کندن تو آسان بهار آمد همه جا شد گلستان به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام نُه قدم آید به میدان ملائک بر سرش خوانند قرآن یقین دین محمد برقرار است علی در خدمت پروردگار است به حق حرمت آیات قرآن تو صاحبخانه راخوشحال گردان به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام ده در این دنیای فانی نگهدار زمین و آسمانی بده بر صاحبخانه زندگانی الهی صاحبخانه در نمانی به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز امام یازدهم در روز محشر شفاعت می کند او با پیمبر به حکم خالق و خلاق داور به یاسین و الف لام و به فیروز دهین مژده که آمد عید نوروز امام دوازدهم مهدیش نام است تمام کل عالم را امام است بدانید حضرت صاحب زمان است به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز خدای صاحبخانه را خوشحال گردان جوانان ورا داماد گردان عروسش صاحب اولاد گردان به یاسین و الف لام و به فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز * * * هوا سرداست و بگرفته صدایم که چند تا تخم مرغ باشد دوایم ایا همشیره ی فرخ لقایم بکش زحمت بیار عیدی برایم جوانت خیر ببینه از دعایم … در «نوروز و سال نو» یا «باد بهاران» که پس از «دوازده امام» خوانده می شود، می بینیم که واژه هائی از گویش گیلیکی و رودباری و فارسی با هم درآمیخته است. و این بدان سبب است که خواننده ی شعر هرجا که مناسب باشد سطرهائی می افزاید در مدح یا ذم صاحبخانه. گاه باشد که افراد خانه را وصف می کند، چنانکه در شعر زیر؛ و گاه شعر را تا نیمه رها می کند. به هر حال تا هنگامی که «حق» نگرفته به سرودن ادامه می دهد. در این شعر نیز «ترجیع» را دو نفر باهم می خوانند. و می بینیم که به قافیه ی شعر عنایت چندانی نشده است. این شعر و «دوازده امام» مقدمه ای ست تا شعرهای دیگر به دست آید و بعد مقایسه صورت گیرد و احتمالاً نسخه ای صحیح فراهم آید: اول نمایم من سلام من بعد ازاین گویم کلام بر اهل خانه بالتمام چه از پیر و چه از جوان باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو بازآمده به به عجب دستگاه تو بر منزل و بر مأوای تو لعت بر آن بدخواه تو باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو باز آمده اول به نام آن خدا محمد با شوق لقا تشریف برده عرش اعلا تو یا محمد صلی الله بفرما با تعلین بالا دست مجید دست خدا دست علی المرتضا دست علی معجز نما ترا باشد پشت و پناه چه در دنیا چه در عقبی باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو باز آمده جان آقا اسمی فدا وجودت گردد بی بلا فرق فکل میره بالا جان آقای با عارف سیگار کشی نکنی تارف4 تی سیگار درازه نی لله5 تی سیگار می جان دله6 یه روز نکشم می کار مشکله7 تی سیگار دل سوته سوته8 تی دشمنده ریش بسوته9 باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو باز آمده اول بنام آن خدا جان آقا اسمی فدا وجودت گردد بی بلا الهی دارم بر کربلا10 بنده بیایم تی پیشا11 از «واجارگاه» تا «کرمانشاه» بنده بونم مشتلقچی12 از تو گیرم بازار خرجی13 باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو باز آمده بنده بومامو تی خدمت14 بنده بینم تی سخاوت15 ای نبینی تی روز بد سرومالت گیرد برکت به حرمت الله و صمد باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو باز آمده مشدی آبجی ی با خدا16 گل پسرکنی ذوما17 او را برای حمام شا18 دو دست شمع و یک دست حنا بنده بیام مبارک با باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو باز آمده مشدی آقای با ایمان19 تی دست ببر جیفه میان20 تو در بیار پنج تا تومان کرم کن به نوروزه خوان نوروز خوان ترا گیرم انعام هرجا گیرم پنج تا تومان رد نمی شم هیچ دودمان علی الخصوص این دودمان باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو باز آمده جان آقای گل رو تکیه دادی دیوار رو چرا فکری شدی شمو21 پس پسی مره کنی نگو22 بنده هستم نوروزه خوان اسم بابم کلبه شیرخان23 اسم بنده شاعر شعر خوان سالی یکبار هانم گیلان24 سالی یکبار زنم دوران رشت گیرم شونم لاجان25 لاجون گیرم مازندران قدم زنم تی دودمان26 آباد بشه تی دودمان پیری برسه تی جوان27 به حرمت صاحب زمان باد بهاران آمده ( 2 گل در گلستان آمده مژده دهید بر دوستان این سال نو باز آمده پاورقی ها: 1 – در نورزو 1353، در «واجارگاه vajarga »، که شهرکی است در چهارده کیلومتری شرق «رودسر»، بر نوار ضبط شده است. 2 – راوی: زین العابدین امامقلی، 40 ساله، اهل «هیر hir » (از روستاهای رودبار محمدخانی – قزوین)، ساکن «واجارگاه» . شعر «نوروز و نوسال» نیز از اوست. 3 – اگر نوروز مصادف با ماه محرم نباشد، ترجیع را به این صورت می خوانند: به یاسین و به طاها و تبارک شما را سال نو باشد مبارک 4 – سیگار ی کشی و به من تعارف نمی کنی. 5 – تی ti (تو)، نی لله ney lale (نی لبک) – سیگارت به درازی نی لبک است. 6 – می mi (من)، سیگار تو جان دل من است. 7 - ] اگر [ یک روز نکشم کارم مشکل پیش می رود. 8 – سوته sute (سوخته) – سیگارت پر از «سوخته» است. 9 – ریش دشمنت بسوزد. از جانِ آقا اسمی فدا = ای آقاجان نام من فدای تو باد، به بعد شعرهائی ست که خواننده به مناسبت سروده است. و می بینیم که واژه های گیلکی (تی ، می …)، فارسی و …. درهم آمیخته و حتی سیاق جمله بندی مغایر با زبان فارسی ست. 10 – الهی دارم، ترکیبی محلی که برابر است با «امیدوارم» یا «آرزو میکنم» . 11 – پیشا = پیشواز . – بنده به پیشوازت بیایم. 12 – بونم Bunem = می شوم – بنده مژده دهنده می شوم. 13 – بازار خرجی = پول توجیبی، پول سیگار. 14 – بومام Bomam = آمدم – بنده به خدمت تو آمدم. 15 - ] تا [ سخاوتت را بینم . 16 – آبجی = خواهر – ای مشهدی آبجی باخدا. 17 – ذوما zoma = داماد – پسرِ گل ات را داماد کنی. 18 – او را ] پسرت را [ به «حمام شاه» ببری. 19 – ای آقای مشهدی با ایمان. 20 – جیف jif = جیب – دستت را ببرتوی جیبت. 21 – شمو samo = شما – به گویش رودبار محمد زمانخانی. 22 – نگو negow = نگاه، پس پسی papasey = چپ چپ – چپ چپ به من نگاه می کنی. 23 – کبله keble = کربلائی. 24 – هانم hanem = می آیم. 25 - لاجان Lajon = لاهیجان، شونم sunem = می روم – از رشت به لاهیجان می روم. 26 – زنم zanem = می زنم – دودمان تو قدم می زنم. 27 – جوان تو به پیری برسد. (هنرومردم، دوره 13، ش 150 -فروردین 54: 47-50)


موضوعات مرتبط: ()

برچسب‌ها: نوروز خوانی , فرهنگ حوضه ابی خزر
[ دوشنبه ۱٧ اسفند ۱۳۸۸ ] [ ٧:٠٤ ‎ق.ظ ] [ kambiz Taheri abkenar ]
درباره وبلاگ

باسلام ای دوستان من دکتر کامبیز طاهری آبکنار Dr.kambiz Taheri Abkenarهستم.تخصص من جنگلشناسی- است. این وبلاگ که جزو قدیمی ترین وبلاگ های محیط زیستی است برای اشنایی بیشتر در این مقوله جهانی طرح شده.لطفا در خصوص وبلاگ نظر دهید و با من در تماس باشید. پاینده ایران سر سبز
موضوعات وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
برچسب‌ها وب
امکانات وب